Semiotyka podróży
Najbardziej znaczącym przedstawicielem semiotyczno-dramaturgicz-nego ujęcia turystyki jest amerykański socjolog Dean MacCannell, autor wydanej w 1976 r. książki pt. The Tourist. A New Theory of the Leisure Class (wyd. polskie 2002). Była to pierwsza książka humanistycznie zorientowanego przedstawiciela nauk społecznych, która nie tylko w całości została poświęcona turystyce, ale przedstawiała turystykę jako jedno z najbardziej znaczących zjawisk współczesności. W zamierzeniu autora jest to książka o istocie społeczeństwa naszych czasów, a nie praca z jakieś nowej subdyscy-pliny, socjologii turystyki. Co więcej, MacCannell pierwszy użył figury turysty jako metafory współczesnego człowieka, stając się tym samym jednym z pionierów postnowoczesności. Książka ta odniosła spory sukces wydawniczy i szybko stała się klasyką dla wszystkich badaczy turystyki, bez względu na uprawianą dziedzinę naukową. Żadna inna publikacja poświęcona społeczno-kulturowym, a nie ekonomicznym aspektom turystyki nie jest tak często cytowana jak właśnie Turysta. Tej rangi nie ma już następna, i jak dotąd ostatnia, książka MacCannella Empty Meeting Grounds. The Tourist Papers (1992) ani żaden z publikowanych artykułów w antropologicznych, semiotycznych czy turystycznych periodykach naukowych (1989,2001).
MacCannell swoją analizę prowadzi na dwóch poziomach. Na pierwszym poziomie jest to studium ?prawdziwych turystów: pochłoniętych zwiedzaniem, przeważnie członków klasy średniej rozproszonych [...] po całym świecie w poszukiwaniu doznań” (2002: 1). Na drugim poziomie autor zajmuje się turystą jako ?jednym z najlepszych modeli opisujących ogólnie człowieka nowoczesnego [...] metasocjologiczne znaczenie terminu ?turysta?” (2002: 1). Jak sam deklaruje, podstawowa teza jego teorii turystyki brzmi następująco: ?empiryczna i ideologiczna ekspansja społeczeństwa nowoczesnego jest nierozłącznie związana w różny sposób z nowoczesną masową rozrywką, a zwłaszcza z turystyką i zagranicznymi podróżami” (2002: 4). Zdaniem autora jego praca jest ?wprowadzeniem do strukturalnej analizy społeczeństwa nowoczesnego” (2002: 4). Przy zastosowaniu metod badawczych zaczerpniętych od Ervinga Goffmana i Claude’a Levi-Straussa, MacCannell zwraca uwagę na analogie między naukami społecznymi a turystyką. Zarówno turyści, jak i socjologowie są krytykowani za powierzchowność. Jedni i drudzy interesują się szczególnymi ?ciekawymi” społecznościami: mniejszościami, ludami pierwotnymi czy biedakami. Wreszcie, jedni i drudzy przyczyniają się do rozpowszechnienia nowoczesnych wartości.